Inspelen op een veranderende wereld

Positieve relaties

We leven in een wereld waarin alles met alles samenhangt. Deze intense verbindingen kunnen zowel positief als negatief uitwerken. Zo kunnen feedbackprocessen leiden tot een versterking van klimaatverandering. Een van de bekendste voorbeelden in dit kader is het effect van het smelten van ijskappen. Door hun lichte kleur kaatsen ijs en sneeuw een deel van het zonlicht terug. Dit beperkt de opwarming van de aarde. Klimaatverandering leidt echter tot het smelten van ijskappen. De donkerder zee- en landoppervlaktes die onder de ijskappen lagen, worden zichtbaar. Die donkerder oppervlaktes nemen ook meer zonlicht op. Dat versnelt de opwarming van de aarde. Het ijsoppervlak neemt daardoor verder af. Zo ontstaat een zichzelf versterkend feedbackproces met alle negatieve gevolgen van dien.

Een vergelijkbaar proces ontstaat in het financieel systeem, wanneer het zich richt op het realiseren van onbeperkte groei. We hebben gezien dat de risico’s die daarmee gepaard gaan, kunnen leiden tot een diepe crisis. Een crisis die uiteindelijk onder meer aanleiding gaf voor overheidsbezuinigingen, die vervolgens op hun beurt serieuze maatschappelijke gevolgen hadden. Denk aan een versobering van de sociale zekerheid. Maar ook aan verlies van werkgelegenheid en een beperkte beschikbaarheid van krediet voor het bedrijfsleven. Dergelijke effecten samen zorgden uiteindelijk voor een langzamer en pijnlijker verlopend economisch herstel.

Feedbackprocessen kunnen ook positieve verandering genereren. Dat is te illustreren aan de hand van de werkwijze van Triodos Bank. Wanneer spaarklanten van de bank informatie krijgen over de projecten die de bank met spaargeld financiert, kan hun dat meer inzicht geven rond thema’s als klimaatverandering en sociale ongelijkheid. Dat inzicht helpt onze klanten vervolgens om bewustere keuzes te maken bij het kopen van goederen of diensten, en bij de aanwending van hun spaargeld. Kennis over innovatieve ondernemingen en nieuwe ontwikkelingen, kan zelfs leiden tot andere keuzes op gebieden als gezondheid, onderwijs en persoonlijke ontwikkeling.

Onze levens maken, net als de grote vraagstukken waar we als samenleving in toenemende mate mee te maken hebben, deel uit van ‘ecosystemen’. Soms zijn dat natuurlijke ecosystemen, maar het kan ook gaan om de bredere context waarbinnen bedrijven en ondernemingen opereren. Deze nauwe verwevenheid betekent dat de oplossingen voor de belangrijkste vraagstukken van vandaag óók omvattend en holistisch moeten zijn. Het is daarbij belangrijk om zelfversterkende feedbackrelaties te creëren die positieve verandering bevorderen en stimuleren. Deze overtuiging komt terug in de strategische doelstellingen van Triodos Bank, die we verderop in dit hoofdstuk beschrijven.

Doorschuiven van verantwoordelijkheden naar de toekomst

Met deze brede visie staat Triodos Bank niet alleen. Integendeel: in 2015 spraken vooraanstaande financiële toezichthouders zich uit over de relatie tussen het financiële systeem en grote maatschappelijke vraagstukken die zich gedurende het jaar aandienden. Zo verwezen ze onder meer naar de ingrijpende langetermijneffecten van klimaatverandering op vraagstukken als armoede, migratie, politieke stabiliteit en betrouwbare drinkwatervoorziening. Een van hen sprak over de ‘tragedy of the horizon’ als het gaat om de gevolgen van de kortetermijnbenadering die we zien in het bedrijfsleven, de politiek en in het mandaat van centrale banken.

Een andere centrale bankier gaf aan de we op een tweesprong staan: “Duurzame ontwikkeling is essentieel als we het welzijn en welbevinden willen garanderen van huidige en toekomstige generaties.” Aandacht voor deze onderwerpen is niet langer alleen maar noodzakelijk, zij is van levensbelang. De Club van Rome waarschuwde in 1972 dat de wereld beschikt over een eindige voorraad natuurlijke hulpbronnen. Exponentiële economische ontwikkeling en bevolkingsgroei zouden in de toekomst tot grote uitdagingen leiden. Die uitdagingen liggen op dit moment vlak voor onze voeten, hier en nu.

Dit jaar was Europa getuige van omvangrijke vluchtelingenstromen uit Syrië en andere landen. Onderzoek van de Britse meteorologische dienst (Met Office) liet zien dat de gemiddelde temperatuur op aarde met één graad is gestegen. Dat is al halverwege een kritische grens. De internationale VN-Klimaatconferentie in Parijs aan het einde van het jaar, werd door verschillende mensen gezien als het ‘vijf voor twaalf’-moment waarop we een dramatische verandering van het klimaat nog konden voorkomen. In het najaar werden zowel Europa, Afrika als het Midden-Oosten getroffen door terroristische aanslagen. Al deze zaken speelden in een periode vlak na de wereldwijde financiële crisis. Deze crises houden toezichthouders, politici en burgers sterk bezig.

Deze grote vraagstukken samen kunnen overweldigend en ontmoedigend overkomen. Toch was er vaak sprake van een krachtige, positieve en holistische reactie. Neem de bijzondere en ingetogen manier waarop mensen die persoonlijk werden getroffen door de terroristische aanslagen, erop reageerden. Neem daarnaast de veranderingen in denken die we bij centrale banken zagen. Of de belangrijke technologische en praktische vooruitgang die werd geboekt op het gebied van duurzame energie. En neem tenslotte de menselijke manier waarop vluchtelingen in Europa welkom werden geheten door vele burgers. Steeds meer mensen realiseren zich dat we in de wereld van vandaag nauw met elkaar verbonden zijn, en dat het geïsoleerd aanpakken van slechts één vraagstuk ontoereikend is wanneer we de kwaliteit van leven in brede zin willen verbeteren.

Triodos Bank en een onzekere toekomst

Triodos Bank maakt deel uit van de veranderende wereld. De bank formuleerde in 2014 een tienjaarperspectief om goed voorbereid te zijn op het realiseren van haar duurzame doelstellingen. Daarbij maakten we gebruik van kennis en inzichten van belangrijke spelers. We ontwikkelden toekomstscenario’s, die wij in het jaarverslag 2014 reeds met u deelden. Deze scenario’s vormden de basis voor vier nieuwe strategische aandachtsgebieden (zie verderop voor een uitgebreide beschrijving). Ze zullen de kern vormen van ons businessplan voor de komende drie jaar.

Deze verkenningen stellen Triodos Bank in staat om de toekomst in een breder perspectief te plaatsen. Zo kunnen we de betekenis van ontwikkelingen - zoals we die hierboven beschrijven - beter duiden en bovendien onze reacties erop adequater formuleren. En met meer begrip van de context en van de systematische samenhang van de ontwikkelingen. Dit helpt bij het vermijden van ad-hoc reacties op ogenschijnlijk plotselinge en alarmerende gebeurtenissen. Daarnaast zijn de toekomstverkenningen ook inspirerend voor het formuleren van concrete plannen en voornemens. Met de nieuwe plannen - zoals het besluit om onze dienstverlening verder te verbreden (zie onder) - willen we inspelen op de vraagstukken die in de samenleving leven.

Als het gaat om toekomstige ontwikkelingen verwachten we dat het klimaatakkoord van Parijs over het beperken van de CO2-uitstoot gevolgen zal hebben voor de besluitvorming van beleggers en investeerders. Zij gaan mogelijk in toenemende mate investeringen vermijden die zich kunnen ontwikkelen tot bijvoorbeeld ‘stranded assets’ in fossiele brandstoffen, en in plaats daarvan de aandacht richten op ‘impact-based assets’. Dit betekent dat beleggers en investeerders hun activiteiten in een bredere context gaan zien. En dat ze niet langer hun aandacht zullen richten op financieel rendement en risico, maar ook op het maatschappelijk rendement (de impact) van hun activiteiten. Het tienjaarperspectief dat we ontwikkelden, helpt ons om het klimaatakkoord van Parijs in een breder perspectief te plaatsen. In de ogen van Triodos Bank is het akkoord een belangrijke tussenstap, en is het essentieel om ervoor te zorgen dat het akkoord leidt tot meer aandacht voor ‘impact-based finance’. Die richt zich op het realiseren van zowel een positief maatschappelijk als financieel rendement.

Impact finance is een middel om te komen tot maatschappelijke verandering. Het richt zich op de lange termijn en levert een positieve bijdrage aan mens en milieu. Het realiseren van impact staat voorop maar er worden ook positieve financiële resultaten geboekt. Triodos Bank heeft zich altijd gericht op impact finance, en zal dat altijd blijven doen. Deze benadering onderscheidt Triodos Bank van de (meeste) andere banken.

We definieerden vier strategische aandachtsgebieden die van belang zijn bij het verder versterken van de duurzame impact van de bank. Het belang van de aandachtsgebieden wordt door onze stakeholders onderschreven, zoals de materialiteitsanalyse verderop laat zien. De vier aandachtsgebieden formuleerden we op basis van het tienjaarperspectief van Triodos Bank, en op basis van gesprekken met de stakeholders van verschillende bedrijven die zich met duurzaamheid bezighouden. Alle vier de gebieden komen aan de orde aan het begin van tabel met Strategische doelstellingen, zoals opgenomen aan het einde van dit hoofdstuk.

  • Verbreden van onze dienstverlening. Dat doen we allereerst door ons pakket aan producten en services verder uit te breiden. We willen zo – in alle landen waar we actief zijn - de primaire bank zijn van onze klanten. Als het gaat om het vergroten van ons bereik, pakken we daarnaast zaken op die op het eerste gezicht buiten de standaardactiviteiten van een bank liggen. Op dat vlak hebben we in 2015 een aantal belangrijke stappen gezet. Zo startten we in Spanje een project dat een directe verbinding legt tussen enerzijds het koopgedrag van onze klanten, en anderzijds het genereren van bijdragen voor de verdere ontwikkeling. Het gaat om een service die gericht is op het bevorderen van bewust consumentengedrag. De Spaanse vestiging ontwikkelde een app waarop onze rekeninghouders en spaarklanten kunnen zien welke duurzame ondernemingen door Triodos Bank worden gefinancierd en waar die gevestigd zijn. Ze kunnen er dan voor kiezen om juist dáár goederen en diensten te kopen. Een aantal van die ondernemers doet bij elke aankoop automatisch een kleine schenking aan Triodos Foundation.
  • Ontwikkelen van nieuwe initiatieven en samenwerkingsverbanden. We zetten ook de komende periode in op meer innovatie. In dit kader richtten we in 2015 het LEAF-Lab op. Het is een gezamenlijk initiatief van de verschillende bedrijfsonderdelen van Triodos Bank in Nederland. Het Lab verkent innovaties die inspelen op de behoeften en vragen van onze stakeholders. Verder lanceerden we in Nederland het Triodos Multi Impact Fund. Dit ‘fund-of-funds’ biedt Nederlandse retailbeleggers de mogelijkheid om hun geld ten goede te laten komen aan verschillende sectoren die allemaal een bijdrage leveren aan een evenwichtiger en duurzamer wereld. Het fonds is een soort paraplu waaronder verschillende duurzame Triodosfondsen zijn samengebracht, waardoor het meer liquide wordt en het aan- en verkopen van aandelen makkelijker is. Dit maakt impact investing aantrekkelijker voor een grotere groep retailbeleggers.
  • Onze stakeholders hechten grote waarde aan duurzaam beleggen. Uit de materialiteitsanalyse verderop komt het naar voren als het onderwerp dat ze voor zichzelf het allerbelangrijkste vinden. Voor de bank vinden ze het daarnaast het op een na belangrijkste onderwerp. Een fonds zoals het Triodos Multi Impact Fund is een goed instrument om aan de vraag en behoefte van onze stakeholders tegemoet te komen. Fundación Triodos lanceerde in Spanje het eerste crowdfundingplatform voor biologische schooltuinen. Het platform is beschikbaar via huertoseducativos.org: een website waarop scholen hun ervaringen met elkaar delen over het onderwijskundige belang van biologische schooltuinen. In de loop van het jaar werden projecten in twee scholen gefinancierd. Het initiatief viel in de prijzen: het werd door een Spaans economisch blad bekroond als een van de 50 beste digitale concepten.
  • Verdere ontwikkeling tot een ‘lerende organisatie’. In de loop van het jaar hebben we ‘de essentie van Triodos Bank’ op papier gezet. De tekst is een leidraad voor het gesprek erover met de medewerkers in alle vestigingen. Het was een belangrijke stap om de verbinding te versterken met de waarden en de drieledige benadering van Triodos Bank. Bij die benadering gaat het erom drie vragen te stellen op het moment dat we als bank worden benaderd voor het financieren van een project of een onderneming: 1) zit er een vitaal en diep geworteld idee (ideaal) achter het project of de onderneming, dat de betrokkenen ook echt motiveert? 2) wordt het plan gedragen door een gemeenschap van betrokken mensen? 3) zit het businessmodel goed in elkaar en is het gebaseerd op een werkelijke economische behoefte? In 2016 richten we ons op de invoering van Engage: een online, bankbreed samenwerkingsinstrument. Het is een praktisch instrument om kennis te vergroten, met elkaar te delen en vast te leggen. Leren van onze stakeholders is onmisbaar voor de ontwikkeling van de bank. Daarom is het onder meer van belang dat de bank intensiever deelneemt aan sociale netwerken. Zo leren we over de financiële vragen en behoeftes van de toekomst. Bovendien komen we vaker in contact met de initiatieven en de mensen die bepalend zijn bij de ontwikkeling naar een economie die socialer en duurzamer is.
  • Verdiepen van onze relatiegerichte manier van werken. We verbinden ons in het bijzonder met onze klanten, en zetten in op het verder versterken van samenwerkingsverbanden en netwerken binnen de sectoren waarin we actief zijn. Dat doen we door het delen van kennis en inzichten. Voor het verder verdiepen van onze relaties, willen we gebruikmaken van de toenemende mogelijkheden die de technologie ons biedt. In 2015 organiseerden we in de landen waar we actief zijn wederom enkele honderden bijeenkomsten voor medewerkers, spaarklanten, beleggers en kredietrelaties. Bovendien hebben we onze bestaande samenwerkingsverbanden met andere banken - zoals die met de leden van de Global Alliance for Banking on Values (GABV) - verder versterkt. Dit gebeurde door het uitwisselen van kennis en expertise over diverse onderwerpen, zoals impact reporting. En ook door met de leden van de directie van verschillende banken in gesprek te gaan over onderwerpen die ons allemaal aangaan. We waren bovendien – als oprichter en deelnemer - betrokken bij verschillende nieuwe samenwerkingsverbanden, zoals ‘B Corporation’. Dit is een netwerk dat bedrijven certificeert die zich zowel op maatschappelijk als op financieel rendement richten. In dit kader organiseerden we onder meer een bijeenkomst rond de start van B Corporation in Europa.